Nadat rare krantenberichten verschenen dat wijn kankerverwekkend zou zijn, gevolgd door het regeringsbesluit de verkoop van alcohol aan minderjarigen te verbieden, is het nu toegestaan om witte wijn en rode wijn tot rosé toe te staan. Brussel heeft dat zo bepaald. De Franse wijnbouwers raken verbijsterd over alles wat er in korte tijd aan het veranderen is in hun eeuwenoude métier.

Eind januari hebben de 27 landen, waaronder Frankrijk zelf, een voorstel aangenomen om de praktijk van coupage toe te staan: veel witte wijn bijmengen met wat rood om daarmee een roséwijn te verkrijgen. De echte wijnbouwers raken hiervan over hun toeren, zij vrezen dat tienduizenden banen zullen verdwijen in de Franse productie van rosé, vooral in de Provence.

Juist in de laaste tien jaar is de consumptie van rosé enorm toegenomen, maar volgens de Europese Commissie in Brussel zou de voorgestelde maatregel juist een middel kunnen zijn om nieuwe markten te veroveren, zoals China, en om beter te concurreren met landen als Zuid-Afrika en Australië die wel de praktijk van coupage toepassen en wit met rood mengen tot rosé. Deze vorm van ‘produceren’ wordt in Frankrijk als ketterij beschouwd. Witte wijn met wat rood is geen rosé. De traditionele rosé is een product van blauwe of rode druiven waarvan de pulpmassa korte tijd meegist, zes uur tot een dag. Dan onstaat een geheel andere wijn dan een menging van witte en rode wijn. Het aroma van rosé is geheel anders dan die van de mengproducten, aldus de wijnbouwers. ‘Le rosé, c’est subtil’. Maar de markt dicteert nieuwe wetten: in de laatste 15 jaar is het aandeel van rosé in de Franse wijnproductie gestegen van 8 tot 22%. Daarom zeggen sommigen al dat je mee moet met de nieuwe smaak van de wijndrinkers. Wel wordt dan wel gevraagd om op het etiket duidelijk te vermelden dat de gekochte drank wel een rose kleur heeft, maar geen rosé heet. En echte rosé krijgt nu het etiket ‘vin traditionnel’.

Een andere somberheid voor de viticulture is een overheid die het alcoholmisbruik stevig aanpakt. Consommer is aangenaam, maar avec modération. Het Franse parlement is akkoord gegaan met een voorstel om het gratis schenken in gelegenheden waarvoor een entreeprijs is betaald (‘open bars’) en ‘binge drinking’ (zo snel mogelijk dronken worden) te verbieden, maar wil het keurige gratis proeven blijven toestaan voor wijnproeverijen, feesten en markten. De minister van Volksgezondheid Roselyne Bachelot wilde alle gratis verstrekte alcoholische dranken verbieden. Het aangenomen amendement komt tegemoet aan de wensen van de wijnbranche, die vreest dat ook het verbieden van de dégustations schadelijk zou zijn voor de omzet. De minister kwam met maatregelen om het toenemende alcoholmisbruik bij vooral de jeugd een halt toe te roepen. De verkoop van alcohol aan kopers die jonger zijn dan 18 jaar is sinds kort verboden en winkeliers moeten bij twijfel een leeftijdsbewijs vragen. De straffen op overtreding van deze regel worden verdubbeld. Beslist moet nog worden over de beperking van de drankverkoop in benzinestations en over het voorstel om reclame voor wijn op internet te verbieden.

Ten slotte een nieuwe aantasting van de wijnhegemonie, de economische crsis, die de peperdure topwijnen wat goedkoper maakt. Na jaren van speculatieve beleggingen met dure wijnen, lijkt de markt van de grand crus van Bordeaux als gevolg van de economische crisis terug te keren naar normalere prijzen. Zo verlaagde de eigenaar van Angélus – premier grand cru classé B van Saint-Emilion – verrassenderwijs de helft van zijn nieuwe productie met 40% tot een prijs van € 50 per fles voor de handel. Bij Auchan is van Château Giscours – troisième cru classé van Médoc – bij aankoop van een kist van twaalf flessen de dertiende gratis. Vrijwel alle producenten van de kwaliteitswijnen kondigen aan dat de prijzen over het wijnjaar 2008 lager zullen zijn. Sommigen vragen zich zelfs af of de primeurverkoop van mei/juni dit jaar wel zal plaatsvinden. Bij deze met publiciteit omgeven verkopen door de prestigieuze châteaux gaat het slechts om 5% van de Bordeaux-productie (43,6 miljoen hectoliter in 2008), maar zij beïnvloeden toch de gehele bedrijfstak. De dure wijnen uit de Bordeaux-streek, meestal twee jaar vóór de levering verkocht, vertegenwoordigen 18% van de totale handel in Bordeaux-wijnen van € 3,8 miljard in 2008. Met deze vooruitbetaling kan de wijnbouwer zijn investeringen, voorraden en marketing financieren.
En de koper hoopt zijn slag te hebben geslagen en relatief goedkoop te hebben gekocht, zodat hij zijn vroegtijdige investering met winst kan doorverkopen. Deze speculatie floreert al, met wisselend succes, sinds de laatste wereldoorlog. Na de proeverijen door kopers en journalisten eind maart van de productie van 2008, is iedereen het er wel over eens: de prijzen zullen, afhankelijk van het château, met 20 tot 50% moeten dalen. De zeven premiers crus classés zullen dan € 125 tot € 150 per fles gaan kosten en prijzen van € 60 tot € 75 zullen gelden voor de grands seconds crus classés. De Britse pensioenfondsen en de rijke Chinezen, Russen en Koreanen die de prijzen in 2007 opdreven, laten zich niet meer zien. Sinds oktober vorig jaar zijn honderden kisten van crus classés van 2007 op de markten van Londen, Bordeaux, Zürich of Hongkong door bang geworden speculanten goedkoop verkocht. Ook de sterke euro heeft de kooplust gematigd.

Inmiddels staan de honderden miljoenen Franse wijnstokken weer nieuw leven te maken: het tere groen is al te zien en over een klein halfjaar gaan de gegiste druivensappen in fles en fust. De Franse wijnbouwers blijven de kunst verstaan, maar zijn wat in de war geraakt en komen eindelijk tot het inzicht: wijn maken kan eigenlijk iedereen, wijn verkopen is de nieuwe kunst.

Wim Bavelaar