In februari  heb ik op deze plek al een stukje geschreven over emigreren in crisistijd. Het ging toen om aantallen emigranten van Nederland naar Frankrijk en emigratiemotieven. Vandaag wil ik ingaan op enkele praktische aspecten. Immers ik hoorde laatst van een emigrant, die dreigde zijn baan te verliezen: ‘Vroeger hadden we het gevoel dat we zekerheid in Nederland moesten opgeven voor een onzeker bestaan in Frankrijk. Nu voelt het als de ene onzekerheid inwisselen voor de andere.’

Als je een miljoen op de bank hebt en perfect Frans spreekt is emigreren naar Frankrijk een koud kunstje. Maar u moet ook niet te veel geloof hechten aan de waarschuwing van velen dat je met weinig geld niet kunt emigreren of dat je eerst heel goed Frans moet leren, voordat je zelfs maar aan vertrekken kunt denken.

Inspirerend was het boekje Frankrijk Voorgoed , dat ik in één adem uit heb uitgelezen. Dat zouden alle aspirant-emigranten moeten doen. Nou ken ik drie van de zes geportretteerde stellen persoonlijk, dus iedereen zal me een warme aanbeveling van dit boekje op deze plek wel vergeven.

Een van de geportretteerde Nederlanders die voorgoed in Frankrijk zal blijven is Harry, een rasechte Hollandse koopman. Die zei:

‘In Nederland kom je veel gemakkelijker aan je boterham, omdat het klimaat daar gunstiger is voor de zelfstandige ondernemer. Voordat je hier in Frankrijk iets van de grond hebt, ben je maanden verder. Je verliest ontzettend veel tijd aan de organisatie rond je bedrijf. Tijd die je beter in je zaak zelf had kunnen stoppen.’

In klanten, in productontwikkeling en in marketing, zou ik daar gelijk aan willen toevoegen.

Voor al die Nederlanders die matig Frans spreken en toch willen gaan emigreren met een bedrag dat vele malen kleiner is dan een miljoen zijn er eigenlijk maar een drie vragen van belang (maar na het beantwoorden van die vragen natuurlijk gewoon aan de Franse les…).

1. Ben ik een ondernemer of niet?

Wat de zes geportretteerde koppels in ‘Frankrijk Voorgoed’ gemeenschappelijk hebben is ondernemerslust, Sommige waren al ondernemers in Nederland en hebben die levensstijl gewoon voortgezet in Frankrijk, anderen zijn, uit vrije wil of gedwongen, pas in Frankrijk ondernemer geworden. Als u gaat emigreren en u wil in Frankrijk met een eigen bedrijf in de kost voorzien, zult u zich deze vraag in alle eerlijkheid moeten stellen. Als u werkelijk het doorzettingsvermogen en marktinzicht heeft van een ondernemer, is de kans heel groot dat u in Frankrijk zult slagen. Nederlandse ondernemers doen het goed in Frankrijk. Er zijn vast wel hulpboeken op de markt die u kunnen helpen beoordelen of u ondernemersbloed heeft, of anders moet een ondernemende vriend of familielid u maar eens door de mangel halen. Ik stel, na een gesprek met een aspirant-ondernemer, altijd een paar simpele vragen van het ‘wat is belangrijker’-type:

• klant of omzet?
• kansen of plannen?
• cashflow of investeringen?
• klant-tevredenheid of -betaalgedrag?
• kosten of winst?

Een beginnend ondernemer die niet bij alle vijf vragen het eerste begrip heeft gekozen moet nog eens nadenken of hij wel ondernemer moet willen worden. En dat heeft niks met Frankrijk te maken…

2. Kan ik er van leven of niet?

Een antwoord op die vraag vereist helemaal niet een diepgaand  businessplan, maar een beetje gezond verstand, informatie van mensen die u zijn voorgegaan en misschien wat Franse statistieken. Iemand die in Nederland al een bedrijf heeft, waarbij locatie er niet toe doen omdat hij vooral via telefoon of internet werkt, kan hetzelfde gaan doen in Frankrijk, desnoods op afstand voor dezelfde Nederlandse klanten. Een goede loodgieter, timmerman of tuinman komt in Frankrijk net zo gemakkelijk aan de bak als in Nederland en voor al die emigranten die iets toeristisch gaan doen geldt dat Nederlandse ondernemers in het toerisme het in Frankrijk veel beter doen dan Franse ondernemers. Juist op dat gebied zijn er voortreffelijke statistieken voor handen over prijzen, bezettingsgraden, enz. En als u een bedrijf overneemt dan kan een beoordeling van de boekhouding van de laatste drie jaar ook een heel betrouwbaar antwoord geven. Komt u hier zelf niet uit, praat dan eens met een deskundige.

3. Zwart of wit?

Af en toe wordt ik een beetje simpel van die medelanders die trots melden dat ze de Nederlandse of de Franse belastingdienst te pakken hebben. Als u zwart wil werken hoeft u helemaal niets te regelen, alleen zorgen niet gepakt te worden (en ook niet ziek of hulpbehoevend te worden). Zolang u niet betrapt wordt mag alles. Denk dan wel even aan het feit dat Frankrijk per hoofd van de bevolking anderhalf keer zo veel belastingambtenaren heeft als Nederland. Argumenten van zwarte ondernemers zijn vaak dat Frankrijk veel te veel belasting heft en dat het allemaal zo ingewikkeld is. Flauwekul. De belastingdruk is lager in Frankrijk dan in Nederland, maar de sociale lasten liggen hoger. Daar krijg je overigens ook meer voor terug, bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ALLE ondernemers. Het enige dat echt heel veel ingewikkelder is in Frankrijk dan in Nederland is de inschrijving als bedrijf. In Nederland hebben we daar de zeer efficiënte Kamer van Koophandel voor, Frankrijk kent zeven verschillende inschrijfinstanties, allemaal met hun eigen regels. Investeer gewoon tijd in dit proces, dan bent u van begin af aan legaal aan het ondernemen in Frankrijk. En als u de raad van Harry wil volgen: laat dit proces door een deskundige doen en concentreert u zich op het allerbelangrijkste: uw toekomstige klanten.

Tenslotte: een bedrijf beginnen of het dieptepunt van de crisis? Natuurlijk! Er is geen betere tijd, als de markt weer opveert, veert u mee!

Wim van Teeffelen