Wie in Frankrijk wel eens een uitvaartwinkel gezien heeft, afgeladen met plastic bloemen, marmeren plaquettes met koperen krulletters , loodzware grijze stenen vazen en op de winkelruit de onheilspellende aanduiding ´Pompes Funèbres´, begrijpt al snel dat het begrip uitvaart in Frankrijk een heel andere betekenis heeft dan hij in Nederland wellicht gewend is. De opgestapelde graven en de uitbundige versieringen op de begraafplaatsen kunnen die indruk nog versterken. Misschien hebt u er wel eens mijmerend rondgelopen – leven in Frankrijk, en dan sterven in Frankrijk waar uw stoffelijke resten onder zo’n prachtige cipres een laatste rustplaats vinden….
In Nederland is er de afgelopen 15 à 20 jaar heel wat veranderd in de uitvaartwereld. Niet alleen is er bij de aanbieders de laatste jaren veel aandacht voor de persoonlijke wensen van de nabestaanden, er is alle gelegenheid om over uw eigen afscheid na te denken. Tv-programma’s over het stervensproces, publieke uitvaarten, het beschilderen van de eigen kist, alles lijkt mogelijk.
Er bestaan zelfs uitvaartclowns die u (tegen betaling overigens) helpen uw verdriet vorm te geven.
In Frankrijk ligt dat anders. Uitvaartondernemingen hadden jarenlang het monopolie op de uitvaarten in hun gemeente, en dat was te merken. Verhalen over misbruik van de ontreddering van de nabestaanden waren eerder regel dan uitzondering. Sinds 1998 is er echter iets belangrijks veranderd: families die met een sterfgeval te maken hebben zijn volkomen vrij in het kiezen van de onderneming aan wie zij hun uitvaart toevertrouwen. De uitvaartondernemer heeft te maken met concurrentie en moet meer zijn best doen om zijn goede naam te behouden. Bovendien werkt hij met een speciale vergunning die bij overtreding van de regels ingetrokken kan worden.
Toch echoot het slechte imago van de uitvaartondernemer nog steeds na en wordt hij gezien als een echte ‘croque-mort’ (1), iemand die de dood met weinig gevoel of op zijn minst met hypocrisie benadert, er vooral op uit is om u kaal te plukken en eigenlijk voor niets anders geschikt is dan voor het begraven van doden. De meeste mensen in Frankrijk willen het liefst niets met hem te maken hebben. Worden ze, zoals ieder van ons, tóch op een dag met de dood van een naaste geconfronteerd, dan zijn ze onvoorbereid en willen er over het algemeen niet te lang bij stilstaan; het leven gaat verder en het werk ligt te wachten. En dus wordt het hele zaakje binnen een dag of twee afgerond en blijft de weduwe of weduwnaar onthutst en verdoofd achter.
Mocht u onverhoopt te maken krijgen met het overlijden van uw naaste in Frankrijk, en kiest u ervoor om de uitvaart in Frankrijk te laten plaatsvinden, dan is het goed om te weten wat u kunt verwachten. Er zijn tussen Nederland en Frankrijk verschillen in de wetgeving, maar ook in de gebruiken. Die verschillen kunnen u overvallen als u ze niet kent. En zonder zulke onaangename verrassingen is een uitvaart al verdrietig genoeg.
Hoewel in Frankrijk bijna niemand er gebruik van maakt, hebt u net als in Nederland vanaf de dag van overlijden 6 dagen de tijd tot aan de uitvaart, zon- en feestdagen worden hier niet meegerekend. Er zijn mogelijkheden om uw naaste bij u thuis te houden of om hem of haar naar een zogenoemde ‘chambre funéraire’ te laten brengen. Het vervoeren van uw overleden naaste is wél wat ingewikkelder dan in Nederland en is aan allerlei regels gebonden. Moet hij bijvoorbeeld voor een afscheidsbijeenkomst naar een andere gemeente worden gebracht, dan wordt de kist verzegeld door de politie of door iemand van de gemeente en mag niet meer worden geopend. Voor het overbrengen, het sluiten van de kist en allerlei andere handelingen, zijn formulieren nodig met toestemming van de gemeente. Vaak betaalt u dan een ‘vacation’, een soort ‘leges’ aan de betreffende gemeente.
Verder is het goed om te weten dat de gewoonte om na een begrafenis of crematie bij elkaar te komen met iets te drinken en te eten, hier niet bestaat. Sterker nog: bij een crematie is er zelfs nauwelijks tijd om bijeen te komen voordat de overledene daadwerkelijk gecremeerd wordt. Die wordt meestal na vijf minuten in een zaaltje te hebben gestaan, weggebracht, de crematie vindt plaats en iedereen gaat weg. Als u dat wilt kunt u de gang van de overledene naar de ruimte waar de crematie-oven is, op een videoscherm volgen. Wilt u dat niet, dan moet u dat duidelijk aangeven. De familie blijft vervolgens wat in de buurt om na twee uur de as te komen halen, waarbij vaak ter plaatse moet worden afgerekend. Dit is de gewoonte, en zegt u niets, dan gaat men ervan uit dat u het ook zo wilt.
Natuurlijk zijn er volop mogelijkheden om het anders te doen. Ondanks hun slechte naam zijn de uitvaartondernemers bereid om u te helpen uw afscheid zo zorgvuldig mogelijk te organiseren. Zij moeten dan wel weten wát u precies wilt. Mocht u in Frankrijk te maken krijgen met een overlijden in uw naaste omgeving, informeert u zich dan goed en roept u eventueel de hulp in van iemand die u kan helpen uw wensen aan de uitvaartondernemer kenbaar te maken. Meer informatie vindt u onder andere op www.afif.asso.fr.
(1) Croque-mort: iemand die in tijden van de pest of andere epidemieën belast was met het constateren van de dood door de overledene hard in de teen te bijten. Reageerde het betreffende slachtoffer niet, dan ging de croque-mort ervan uit dat de dood was ingetreden en werd het lichaam op een kar geworpen en afgevoerd.
blij met deze info en zou graag meer weten
Leuk om te lezen, en weer wat geleerd:-)
Goedemorgen,
Kunt u mij misschien vertellen of de kleine “gedenksteentjes”die op de Franse graven staan ook in Nederlnd te koop zijn en hoe ze heten?
Ik bedoel dekleine plaquettes (22×20) met daarop een talent. of een tekst van een familielid.
vriendelijke groet,
Martha
Beste Martha, voor zover ik weet zijn die plaques in Nederland niet te koop. Als je op ‘rouwartikelen’ googlet, kom je wel op een Belgische website – geen idee of ze die steentjes versturen, ze zijn nogal zwaar, dus de kosten zullen aanzienlijk zijn.
Ze heten ‘plaques’, ze worden in het zwart, grijs of roodbruin graniet verkocht en de teksten zijn erbij te zoeken – er staat op ‘à ma mère’, ‘à notre voisin’, etc. Er zijn meer dan 50 variaties denkbaar.
Hallo, ik zag ook die kleine gedenksteentjes op de graven staan, worden die geplaats door famillie als ze het graf bezoeken of wordt dit meteen gedaan als de steen bv geplaatst word of als er iemand bij begraven word?
Soms geven de mensen een ‘plaque’ bij de uitvaart, die wordt dan direct op het graf geplaatst. Ook zijn er mensen die een plaque plaatsen ter gelegenheid van ‘Toussaint’ (1 november), of op de verjaardag van de overledene of een jaar na de sterfdatum.
Tegenwoordig zijn er trouwens ook plaques te koop in plexiglas, in allerlei formaten en met allerlei afbeeldingen. Je kunt er een foto en/of tekst op laten graveren.
Hallo, kan iemand me vertellen of je daar als nederlandse burger begraven kan worden? Een graf kopen vooraf enz.
Beste Hugo, dat kan, als u voldoet aan een van de volgende voorwaarden:
U woont in de gemeente waar de begraafplaats zich bevindt (eventueel een gedeelte van het jaar). Of u overlijdt binnen de grenzen van de gemeente. Of u hebt een ‘concession’ (een stukje begraafplaats) gekocht van de gemeente. In dit laatste geval zal de gemeente terughoudend zijn bij het verkopen van concessions aan mensen die niet in de gemeente wonen. Op de meeste begraafplaatsen is plaatsgebrek. Ook kunnen de prijzen van een concession nogal varieren: op het platteland ligt de prijs van een concession voor 30 jaar zo rond de 400 euro. In bijvoorbeeld Parijs kan dat oplopen tot een veelvoud daarvan. In principe hebben de erfgenamen van de rechthebbende van de concession recht op verlenging.
Op een concession (meestal een stukje van 2 bij 2 meter) mag u een graf in de volle grond laten maken. Ook mag er een grafkelder gebouwd worden, waar plaats is voor 4 tot 6 kisten met overledenen. Een bovengronds grafhuisje is ook mogelijk. Al deze grafwerkzaamheden worden gedaan door de ‘marbrier’, een particulier bedrijf dat hierin gespecialiseerd is. U kunt dit bij leven al laten doen. Kosten van zo’n grafgebouwtje zijn minimaal 4000 euro. Voor de begrafenis opent de marbrier, of in sommige gevallen iemand van de gemeente, het graf, en sluit het daarna weer. Maar zoals gezegd kan er ook ‘ gewoon’ in de aarde begraven worden, zoals we dat in Nederland gewend zijn.
Leerzame site.Bedankt.