Frankrijk kent, vanwege de grootte van het land, veel toponiemen die meerdere malen voorkomen. In de vroege Middeleeuwen was het niet erg, omdat men zelden of nooit buiten de grenzen van het eigen dorp of de eigen stad kwam. Wat later werd het al lastiger, en toen de posterijen steeds meer belang kregen, werd de roep om onderscheiding van homoniemen steeds sterker. Veel dorpen en steden maten zich een toevoegsel aan, de naam van de streek bijvoorbeeld, de naam van de rivier, een karakteristiek gebouw, noem maar op, de voorbeelden zijn legio. Vaak zijn het ook persoonsnamen, meestal de naam van een Middeleeuwse edele, heer van het dorp. Veel zeldzamer zijn namen van recentere beroemdheden. De officiële instelling die over gemeentenamen gaat, de Commission de Révision des noms de communes, is er – terecht – niet zo happig op om beroemdheden te eren in plaatsnamen. Toch zijn er enkele recente voorbeelden.

De laatste dateert van 1983, toen de gemeente Champagne-de-Blanzac (16), na vijf jaar onderhandelen, erin slaagde haar naam te laten veranderen in Champagne-Vigny, naar de beroemde schrijver en dichter Alfred de Vigny, die bij dit dorp een kasteel bezat. Iets minder recent – en niet echt een nieuwe toevoeging – dateert uit 1976, toen Logrian-et-Comiac-de-Florian (30) haar naam officieel liet verkorten in Logrian-Florian. Men was blijkbaar erg gesteld op de herinnering aan Jean-Pierre Claris de Florian, geboren in het gelijknamige kasteel in het dorp, achterneef van Voltaire en in de achttien eeuw een bekend dichter en fabelschrijver. Voltaire zelf wordt geëerd in Ferney-Voltaire (01), waar hij lange tijd gewoond heeft. Deze naam is echter al meer dan twee eeuwen oud, en dateert uit 1793 – dus bij leven van de schrijver zelf nog! – toen de naam van Voltaire door de Convention aan Ferney werd toegevoegd, in het kader van de uitgebreide namenrevolutie die volgde op de Franse Revolutie – en waarover ik binnenkort een artikel zal schrijven. Michel de Montaigne woonde in Saint-Michel in de Dordogne, dat tegenwoordig Saint-Michel-de-Montaigne heet. De naam van de parochieheilige is hier – volkomen toevallig – ook Michel, waardoor het kan lijken dat de schrijver zelf heiligverklaard zou zijn. Maar dat is natuurlijk maar schijn. Verder woonde Alphonse de Lamartine in zijn kinderjaren in Milly (71), tegenwoordig Milly-Lamartine.

Vijf voorbeelden dus van schrijvers die in het landschap terug te vinden zijn.

Een zesde heeft het verder gebracht dan zijn confrères… De betrekkelijk onbekende schrijver en dichter Honorat de Bueil de Racan leeft nog steeds voor in maar liefst twee gemeentenamen. Zijn geboorteplaats Aubigné (72) heet sinds 1934 officieel Aubigné-Racan, en Saint-Paterne-Racan (37) heeft zijn naam toegevoegd omdat de dichter daar een kasteel bezat, dat hijzelf overigens omdoopte tot La Roche-Racan.

Twee bijzondere vermeldingen, voor Illiers-Combray (28) en voor Terre-Natale (52). Terre-Natale bestaat sinds 1 januari 2012 niet meer: het was de fusienaam van de 1972 gefuseerde  gemeenten Varennes-sur-Amance, Chézeaux en Champigny-sous-Varennes, die gedeeltelijk ontbonden werd in 1986 en geheel aan het begin van dit jaar. Terre natale was de bekendste autobiografische roman van de schrijver Marcel Arland, geboren in Varennes-sur-Amance.

En met Illiers-Combray komen we bij Marcel Proust terecht. Zijn roman Du côté de chez Swann speelt zich grotendeels af in Combray, een naam die Proust opgedaan had in Normandië, maar waarmee hij Illiers in de Eure-et-Loir beschreef, waar hij als kind vaak zijn vakanties doorbracht bij zijn oudtante. In 1971 kreeg Illiers toestemming de gemeente voortaan Illiers-Combray te noemen – als enige Franse gemeente met een fictieve literaire toevoeging.