En nee, dan hebben we het niet over de Nederlandse francofielen die deze site bezoeken. Verder is dit artikel absoluut niet actueel en heeft het ook niets met de Emigratiebeurs te maken. Toch is emi- en immigratie van alle tijden. Dit stuk (en het volgende) gaat over immigratie in het huidige Frankrijk in de vroege Middeleeuwen, pakweg van de Grote Volksverhuizingen tot aan de slag bij Hastings (1066) – en dan alleen over die volken die hun naam (waarschijnlijk) hebben achtergelaten in de huidige Franse toponymie. Over de Keltische stammen van voor de vijfde eeuw hebben we het al eerder gehad.
In de voorbeelden die hieronder volgen gaat het om plaatsen die de naam van een oud volk dragen, dat op een gegeven moment in de geschiedenis werd beschouwd als immigrant in Frankrijk. Een plaats waar afstammelingen van zo’n volk woonden kon als opvallend kenmerk zeker vernoemd worden naar dat volk. Het was de boerderij, het domein, het dorp dat gekenmerkt was door een ‘vreemde’ aanwezigheid. Een kleine etnische wandeling dus… Het is echter ook een gevaarlijk onderwerp, want we weten nooit 100% zeker of het écht om (een lid van) het volk gaat, of dat de plaatsnaam afgeleid is van een persoonsnaam of een familienaam, die al dan niet direct met de volksnaam in verband staat. Deze slag om de arm spreek ik alleen hier uit, maar u mag hem bij zo goed als alle voorbeelden in gedachten houden.
Veel van deze volken zijn van Germaanse oorsprong, zoals bijvoorbeeld de Franken, die niet alleen hun naam aan het land Frankrijk hebben gegeven, maar ook aan verschillende plaatsnamen, zoals Francourt (60, in 1010 Francorum curtis), het “domein der Franken“. Francourt hoorde bij het Frankische paleis in Verberie. Verder ook Francarville (31) en Francourville (27 en 28). Villefrancœur (41, in de 10e eeuw villam francori) heeft dezelfde betekenis en oorsprong, alleen is hier de volgorde Romaans. Francs (33, in de 11e eeuw ad Francos) betekent eenvoudigweg “bij de Franken”. De overkoepelende naam der Germanen vinden we terug in Germaine (02 en 51). De eerste plaats werd in 1135 vermeld als Germania. Ook in Germainvilliers (52) is dit volk waarschijnlijk terug te vinden.
De Goten hebben ook veel sporen achtergelaten, vooral in het zuidwesten van Frankrijk. Het gaat hier naar alle waarschijnlijk om Wisigoten. We vinden ze terug in Gouts (40), in Goutz (33 en 47) en in Goux (32), maar ook in Goudourville (82, in 846 reeds vermeld als villa gothorum). Villegouge (33) hoort vermoedelijk ook bij dit rijtje. Elders in Frankrijk kunnen we Goux-lès-Dambelin (25) noemen, of bijvoorbeeld Montgueux (10, in 1152 Montguor). De Taifali waren verwant aan de Gothen, zij lieten hun naam na aan Tiffauges (85) – de streek hier werd in de vierde eeuw vermeld als Teofalgicus pagus.
Behalve aan de landstreek lieten kolonies van het Germaanse volk der Bourgondiërs ook hun naam na aan Bourgogne (51), een zeer oude plaats, in 877 vermeld als Burgundia, aan Bourguignons (10, in 871 Bulgundio, het achtervoegsel dateert pas uit later tijd), en aan Bourguenolles (50). De ons wel bekende Saksen vinden we terug in Soissons-sur-Nacey (21), maar niet in Soissons (02) dat de hoofdplaats was van een Keltische stam. Sissonne (02) was vermoedelijk wel een plek waar Saksen neergestreken waren, net als Saisseval (80), dat begrepen moet worden als de “vallei der Saksen”. In Bretagne woonden er Saksen in Cesson-Sévigné (35, in 1153 Saxon) en op Belle-Île, waar Sauzon (56) de Bretonse vorm Saozon laat voortduren. Ook de Alemannen lieten veel sporen na: Allemagne-en-Provence (04) bijvoorbeeld, Alamannia in 1182,
maar ook Allemagne (86), Allemans-du-Dropt (47), Allemant (02), Les Allemands (25), Allemanche (50) en Almenêches (61), om er enkele te noemen – waarbij blijkt dat ze in alle hoeken van Frankrijk zijn geweest. La Maigne (86) hoort er trouwens ook bij: in 1080 vermeld als terra qua dicitur Alemania. Vervolgens is het eerste gedeelte begrepen als een lidwoord, en verkeerd afgekapt. Fleury-sur-Orne (14) heette voor 1917 ook Allemagne; tijdens de Eerste Wereldoorlog viel deze naam echter niet zo goed, en is ze vervangen door de naam Fleury, als herdenking van een verwoest dorp in de Meuse, tegenwoordig Fleury-sous-Douaumont. Brinon-sur-Beuvron (58) heette vóór 1871 Brinon-les-Allemands… maar ook die Frans-Duitse oorlog heeft dus z’n sporen achtergelaten in de toponymie.
Nog meer andere volken hebben ook hun sporen nagelaten in de Franse toponymie, zoals bijvoorbeeld de Britten, de Spanjaarden en de Vandalen. Daarover later meer.

U heeft een Frans vakantiehuisje en u denkt aan verbouwingen om er weer een aantal jaren van te kunnen genieten? U heeft uw oog laten vallen op een onooglijk huisje en u wilt er een paleisje van maken? Als u wat wilt met een vakantiehuis in Frankrijk is de kans groot dat u te maken krijgt met het Franse systeem van bouwvergunningen. En wat u in elk geval moet vergeten is dat u dat met de Franse Slag kunt regelen.
Op 2 februari vieren ze in de Verenigde Staten Groundhog Day, in Scandinavische landen zijn er processies met kaarsen en in Frankrijk? Ja, de Fransen gaan natuurlijk eten. Crêpes om precies te zijn. Sinds een week of wat liggen de crêpières – pannen om flensjes te bakken – weer en gros in de supermarkten en zelfs bij doe-het-zelver Mr. Bricolage.